Polly Higgins is een Schotse advocate, milieu-activiste en de bekroonde schrijfster van het boek 'Eradicating Ecocide'. Als de leidster van de internationale beweging om Ecocide – grootschalige vernietiging en beschadiging van Ecosystemen – strafbaar te stellen reist ze de hele wereld over en spreekt ze voor Verenigde Naties, de Europese Unie, het Internationaal Strafhof, op Klimaattoppen en met regeringsleiders wereldwijd.

Grote Vragen

Ik denk dat er in ieder van ons een Aardebeschermer huist. Waar het op aankomt is of we ervoor kiezen ernaar te luisteren. En dat luisteren begint met het stellen van de juiste vragen. Ik ben geïnteresseerd in de grote vragen die onze grenzen verleggen en ons inzicht vergroten. Die ons oproepen onze creativiteit in te zetten om een betere wereld te scheppen, de vragen die de mensheid werkelijk verder helpen in onze evolutie. Als je vragen stelt die in dienst staan van iets groters dan jezelf, open je de deur voor een groot avontuur.

Ik besefte het destijds niet, maar ik heb zo'n deur geopend toen ik mezelf de vraag stelde “hoe creëren wij een zorgplicht om de Aarde te beschermen?”. We hebben daar deels een antwoord op, het wetsvoorstel over Ecocide ligt er, en er is een heel corpus aan rechtsregels om de Aarde te beschermen in ontwikkeling, maar we zijn er nog niet. Ecocide moet nog steeds verboden worden en de druk die wij op fragiele ecosystemen uitoefenen wordt almaar groter.

Als ik terugkijk zie ik dat alles in mijn leven heeft geleid naar het moment waarop ik in een Londense rechtsbank stond, wachtend op het eindoordeel in een zaak waaraan ik al jaren werkte. Ik verdedigde een man die door een arbeidsongeval zwaar gewond was geraakt. Ik keek door het raam naar de bomen die buiten stonden en besefte opeens dat ook de Aarde zwaar gewond was, en net als mijn cliënt een sterke advocaat nodig had. Dat was een cruciaal keuze-moment in mijn leven, en ik geloof dat we slechts een beperkt aantal van dat soort momenten hebben waarop we kunnen kiezen om of door te gaan op hetzelfde pad, of om een spannende nieuwe weg in te slaan die ons leven op een heel ander spoor brengt. Voor mij was dát het moment waarop ik besloot mij niet langer tot het vertrouwde terrein van de advocatuur te beperken, een vak dat ik goed in mijn vingers had en dat mij een aangenaam leven – een goed salaris en een mooi appartement – had bezorgd. Ik had alles geleerd wat ik als advocate leren kon, maar deze kennis vormde nu het fundament voor mijn nieuwe werk als advocate voor de Aarde. Het was tijd voor een nieuw hoofdstuk in mijn leven.

Magische Stenen

Ik groeide op aan de westkust van Schotland en de vakanties in mijn jeugd brachten we door op een prachtige plek, Kilmartin Glen. Daar staan oude stenen waar rechte lijnen en concentrische cirkels ingegraveerd zijn. Er waren in mijn jeugd nog geen kaarten voor dat gebied en we gebruikten de stenen als oriëntatie-punt. In de loop der jaren heb ik op een dieper niveau beseft dat deze prehistorische tekeningen duizenden jaren geleden door het Keltische volk gebruikt werden om specifieke rotsen te markeren die zij als heilig zagen. Deze 'cup and rings'-inkervingen verbeeldden energie-velden waarvan ik geloof dat de Kelten die konden zien. Verbazingwekkend genoeg zijn dezelfde soort inkervingen ontdekt in Afrika en op andere plekken in de wereld, terwijl de volkeren die ze maakten elkaar onmogelijk konden kennen. We weten nog steeds niet precies wat het verhaal achter deze prehistorische inkervingen is. Als kind maakten de inkervingen in mij een gevoel van diepe verbondheid met het landschap wakker, en een besef hoe magisch onze verbinding met de Aarde kan zijn. Ik keer nog steeds terug naar die plek om op te laden en soms gebeuren daar wonderen. In 2008 nam ik een jaar vrij en bezocht ik de stenen samen met mijn man Ian. Ik was net 40 geworden en vroeg me, na mijn openbaring in de rechtbank, af hoe we een juridische zorgplicht voor de Aarde vorm konden geven. Terwijl we daar rondwandelden en picknickten bij de rotsen stelde ik mezelf de vraag 'hoe kunnen we een Universele Verklaring voor de Rechten van de Aarde aanhangig maken bij de Verenigde Naties?”. Toen gebeurde er iets wonderlijks. We hadden daar geen internet-ontvangst en mobiele telefoons deden het ook niet goed. Toch pakte ik mijn telefoon, uit nieuwsgierigheid of hij wellicht toch zou werken, ik zette hem aan en op dat exacte moment had de telefoon opeens 100% ontvangstbereik en ging hij over. Ik nam op, en het waren de Verenigde Naties.

De persoon aan de andere kant van de lijn nodigde me uit om een lezing te geven bij een conferentie over vrouwen en het milieu. Ik zei dat ik alleen wilde komen als ik over een Universele Verklaring voor de Rechten van de Aarde kon spreken. Ik vroeg haar of ze wilde nagaan of daar vanuit de VN-top toestemming voor zou zijn, en zei erbij dat ze snel moest zijn omdat ik niet wist hoelang mijn ontvangst zou duren. Ze belde 15 minuten later terug en zei 'de mensen op het hoofdkantoor vinden dit belangrijk'. Ik vroeg haar wat het hoofdkantoor was – en ze zei 'de Veiligheidsraad'. Zo werd ik als één van de hoofdsprekers uitgenodigd voor de grote internationale Klimaatconferentie die 5 maanden later plaatsvond.

Op dat moment liet ik alles waar ik mee bezig was vallen en ik hield me vijf maanden lang alleen maar bezig met het voorbereiden van mijn lezing. Ik verzamelde alle kennis die ik kon vinden en begon een fundament te leggen voor een ontwerp-Universele Verklaring voor de Rechten van Moeder Aarde. Mijn lezing voor de Verenigde Naties werd een succes en tien maanden later nam Bolivia contact met mij op, en bracht mij in contact met Cormac Cullinan. Cormac heeft vervolgens met Bolivia aan de Verklaring gewerkt en in 2010 heeft Bolivia deze Verklaring officieel ingediend bij de Verenigde Naties.

Diep gaan

Ik kan je vele voorbeelden van dit soort synchroniciteit uit mijn leven geven. Ik zie dat soort gebeurtenissen niet zozeer als toeval, ik zie ze als signalen dat je op het juiste pad zit. Als zo'n kans zich voordoet, is het aan ons om hem aan te grijpen. Omstandigheden in je leven kunnen als het ware naar je toe 'bewegen' om je in staat te stellen antwoorden te vinden op de vraag die je stelt, zodat je de volgende stap kan zetten in je queeste.

Diep luisteren, ruimte nemen en innerlijk werk zijn cruciaal om een nieuwe visie in jezelf geboren te laten worden. Jezelf de ruimte geven om af te dalen in het het vraagstuk dat je wilt onderzoeken. Goed luisteren naar je innerlijke stem. Sommige mensen noemen dat het identificeren van je levensdoel. Een andere manier om daarnaar te kijken is dat je grote vragen je naar je levensdoel toeleiden. Ik denk zelf dat wat ik nu doe slechts een onderdeel is van mijn grotere doel. Dus ik stel nog steeds vragen waar weer dieper inzicht uit voortkomt.

Om de vraag 'hoe creëren we een juridische zorgplicht voor de Aarde' te beantwoorden ging ik allereerst onderzoeken hoe we rechten aan de Aarde zouden kunnen toekennen. De volgende vraag was hoe we die rechten zou kunnen afdwingen. Het antwoord daarop was dat we de verplichting moeten creëren om de rechten van de Aarde te beschermen, wat ook betekent dat je inbreuk op die rechten van de Aarde moet verbieden. Daar komt het strafrecht aan te pas, en zo kwam ik op het idee om Ecocide – grootschalige vernietiging en beschadiging van ecosystemen – strafbaar te stellen.

Zorgplicht voor de Aarde

Het dominante verhaal dat het huidige rechtssysteem ons vertelt is het verhaal van eigendom. Het is een verhaal dat mens en Aarde van elkaar loskoppelt. Het is een heel jong verhaal, slechts een paar honderd jaar oud, waarin eigendom en eigendomswetgeving het zwaarste wegen zonder dat er oog is voor de gevolgen daarvan voor de samenleving en de natuur. Het systeem van eigendom focust zich op de belangen van een kleine groep mensen, ten koste van het welzijn van de meerderheid.

Ik wil dit verhaal omdraaien zodat gemeenschappelijke natuurlijke hulpbronnen centraal komen te staan, die eerlijk verdeeld en duurzaam beheerd zouden moeten worden in de plaats dat ze het exclusief bezit zijn van een kleine elite. Een verhaal waarin wij hoeders zijn van de natuur in de plaats van eigenaren. Het recht kan gebruikt worden om iets te verbieden, en om iets mogelijk te maken. Beiden zijn belangrijk: wat wil je inperken of verbieden en wat wil je mogelijk maken? Eigendomswetten die de belangen dienen van een kleine groep mensen maken enorme winsten mogelijk voor deze groep, terwijl ze de bewegingsruimte en vrijheid van de meerderheid inperken. Maar als je dat omdraait en als je goed hoederschap voor natuurlijke goederen centraal stelt, dan beperk je de schade die een kleine groep mensen kan aanrichten en dien je het belang van de meerderheid. Je plaatst het gemeenschappelijk belang bij een gezonde en evenwichtige verdeling van natuurlijke goederen centraal en de zorgplicht voor de natuur is daarin de belangrijkste regel. Deze zorgplicht voor de natuur bestaat niet in het systeem van eigendomswetgeving zoals we dat nu kennen.

Dit verhaal van een zorgplicht en hoederschap voor de Aarde steekt op verschillende plekken in de wereld en in verschillende gedaantes de kop op. Dat is altijd het geval als er een fundamentele verandering aan zit te komen. Het nieuwe gedachtegoed verrijst gelijktijdig in verschillende delen van de wereld, totdat er een kritieke massa wordt bereikt en het systeem omkantelt. De Klimaatzaak was zo'n moment. Het is een zeer belangrijke zaak die een precedent schept voor de rest van de wereld en burgers uit andere landen bemoedigt om ook op te staan en soortgelijke rechtzaken te starten. In de Verenigde Staten heb je de Atmospheric Trust Litigation, rechtzaken waarin jonge Amerikanen de statelijke en federale overheid aanspreken op hun zorgplicht om de atmosfeer zo intact mogelijk door te geven aan volgende generaties. En in Guatemala wordt er nu geëxperimenteerd met het inschakelen van burgers om strafzaken aanhangig te maken tegen bedrijven die het milieu op grote schaal verontreinigen. De burgers signaleren de milieu-schade en kaarten de zaak aan bij het justitiëel apparaat, waarna het Openbaar Ministerie tot vervolging overgaat waardoor ook de kosten van het proces voor de rekening komen van de staat.

Systeemverandering

Als tiener ging ik naar een Jezuïten-school waar je niet voor je beurt mocht spreken, waar je geen vragen mocht stellen, een school die zeer autoritair werd bestuurd. Het tegenovergestelde van waar ik me goed bij voel, maar soms kan je juist leren van dingen in je leven waar je het fundamenteel mee oneens bent, omdat je dan de expliciete beslissing neemt om het zelf anders te gaan doen. Toen ik 16 was werd ik van school gestuurd omdat ik me had verzet tegen het heersende paradigma. Dat paradigma was het gebruik van geweld om leerlingen onder controle te houden. Een klasgenootje van mij werd gestraft, en uit angst voor de dreigende aframmeling plaste hij in zijn broek. Ik zag de urine langs de binnenkant van zijn been lopen en werd zo kwaad dat ik de leraar in zijn gezicht sloeg. Binnen een half uur stond ik buiten de schoolhekken. Toch was deze ervaring heel belangrijk voor mij, omdat ik had besloten te weigeren nog langer medeplichtig te zijn aan een schadelijk systeem.

Nu zie ik in dat geweld met geweld beantwoorden niet de juiste manier is, maar op die leeftijd had ik nog niet de vaardigheden om een gesprek over geweldloze communicatie aan te gaan met de leraar in kwestie. Nu heb ik die vaardigheden wél en ik gebruik ze in dienst van mijn werk om de Aarde te beschermen. De belangrijkste les voor mij uit deze gebeurtenis was dat de school mij wel moest afwijzen, omdat ik weigerde nog langer mee te doen met het systeem. Als je weigert je nog langer te voegen naar een systeem, kun je óf weglopen, of het systeem zal je zelf afwijzen. En eigenlijk pakte dat prima uit voor mij. Want toen ik van school werd gestuurd kwam ik op een veel prettigere school terecht, waar geweld niet aan de orde was, waar ik me gezien voelde en waar men mij zelfs naar mijn mening, gedachten en gevoelens vroeg – iets wat ik daarvoor nooit ervaren had. Dat was zeer bevrijdend voor mij en ik ben dankbaar dat ik, doordat ik in verzet was gekomen tegen geweld, vervolgens een veel betere ervaring kon meemaken.

Het is vaak erg moeilijk om een systeem van binnen uit te veranderen. Maar als er binnenin het systeem mensen zijn wier hart openstaat voor verandering, en als zij de kans krijgen om sprekers van buiten uit te nodigen, is dat een heel vruchtbare manier om een gesprek met het establishment aan te gaan over de noodzaak tot verandering. Het risico en de verantwoordelijkheid ligt dan bij de persoon die van buiten af uitgenodigd wordt, die met een progressieve visie komt en de vrijheid neemt om daar over te spreken, en niet bij het establishment zelf. Dat maakt het voor zo'n bedrijf of organisatie laagdrempelig om het gesprek aan te gaan. Grote ideeën ontstaan nooit in het centrum van de gevestigde orde. Die beginnen altijd aan de rand. Dat is het principe van permacultuur: in de marge van het systeem vindt de meeste bio-dynamische activiteit plaats. Als je naar een menselijk ecosysteem kijkt, zie je eveneens dat aan de periferie het meest innovatieve en grensverleggende denken plaatsvindt.

Rosa Parks

Ik word in mijn werk geïnspireerd door de daad van burgerlijke ongehoorzaamheid van Rosa Parks, de Afro-Amerikaanse vrouw die in 1955 weigerde haar stoel in de bus af te staan aan een witte reiziger als protest tegen het racisme in de Verenigde Staten. Haar daad van burgerlijke ongehoorzaamheid was heel goed voorbereid. Er stond een juridisch team paraat om haar te helpen zodra ze gearresteerd zou worden, er was een fonds opgezet om de juridische bijstand en de communicatie naar de pers te financieren en ze had de week tevoren precies hetzelfde gedaan, maar toen was er niets gebeurd. Rosa Parks was op zorgvuldige wijze door het team van Martin Luther King geselecteerd, ze was in staat om om te gaan met de grote druk die op haar uitgeoefend zou worden en de risico's die dat met zich meebracht. Het was zeer risicovol om als Afro-Amerikaanse in opstand te komen tegen de onderdrukking door het regime, Afro-Amerikanen werden om minder reden verkracht of vermoord. Rosa Parks was opgewassen tegen intimidatie en de dreiging van geweld, ze was een zeer sterk individu dat niet van haar stuk werd gebracht toen de schijnwerper op haar gericht werd. Ik geloof dat de vijftiger jaren van de vorige eeuw iemand als Rosa Parks voortbrachten omdat zij de juiste persoon was om met een daad van burgerlijke ongehoorzaamheid het startschot te geven aan de burgerrechten-beweging. En Rosa Parks maakte de keuze om aan de roep van haar tijd gehoor te geven.

Small Island Developing States

De grote volgende stap in de campagne om Ecocide te verbieden is niet aan mij om te zetten. Het is nu aan staatshoofden om het voorstel om Ecocide strafbaar te maken als vijfde misdaad tegen de vrede officieel in te dienen bij de verdragsstaten van het Internationaal Strafhof. De Small Island Developing States, de tientallen kleine eilandsstaten in de Stille Oceaan en het Caraïbisch gebied, zijn daarvoor de aangewezen kandidaat. Deze staten zijn uiterst kwetsbaar voor klimaatverandering en lopen het risico dat hun territorium onder water verdwijnt. Tornado's en vernietiging van land door zeespiegel-stijging zijn door de natuur veroorzaakte Ecocides. Ik stel voor dat de internationale gemeenschap verplicht moet worden om deze kleine eilandsstaten te assisteren wanneer zij getroffen worden door natuurlijke Ecocides en dat staten ook verplicht moeten worden om industrieën die Ecocide veroorzaken – denk aan teerzandwinning en schaliegaswinning – te verbieden.

Wanneer en hoe dit zal gebeuren is niet binnen mijn bereik; dat hangt van de bereidwilligheid van staatshoofden af om werk te maken van het verbod op Ecocide. Wat wel binnen mijn en ons bereik is, is om de voorwaarden te scheppen voor deze staatshoofden om die stap te zetten. Daartoe heb ik het Mission Lifeforce steunfonds in het leven geroepen. Dit fonds ondersteunt kleine eilandstaten om juridische hulp te krijgen bij het voorbereiden van het Ecocide-amendement en om hun lidmaatschap van het Internationaal Strafhof te helpen bekostigen. Lidmaatschap van het Internationaal Strafhof is een dure aangelegenheid voor deze vaak arme eilandjes, vanwege de lange afstandvluchten en verblijfskosten die ermee gemoeid gaan om bij de vergaderingen in Den Haag aanwezig te kunnen zijn en de jaarlijkse financiële bijdrage die zij moeten betalen. Daardoor zijn de kleine eilandstaten ondervertegenwoordigd bij het Internationaal Strafhof, zeker nu hun grondgebieden getroffen worden door tsunamis en al hun geld aangewend wordt om de rampgebieden te herstellen en de aangetaste gemeenschappen weer op te bouwen. Het Mission Lifeforce steunfonds stelt burgers en civil society in staat om door middel van crowdfunding de kleine eilandstaten financieel te ondersteunen zodat Ecocide op de kaart wordt gezet van het Internationaal Strafhof.

Innerlijke ecocide

Als je werkt aan een groot doel als het verbieden van Ecocide, is het belangrijk om jezelf de tijd te geven om ook het innerlijke werk te doen. Wat houdt je van binnen tegen, welke angsten en overtuigingen verhinderen je om ten volle te leven en optimaal bij te dragen? Dat zijn vaak overtuigingen die het resultaat zijn van culturele, maatschappelijke en ouderlijke conditionering. Je kunt besluiten om die overtuigingen los te laten en je vrij te maken zodat je de mentale en emotionele ruimte krijgt om je zoveel mogelijk in dienst te stellen van de grote vragen die deze tijd aan ons stelt.

Het is ook een kwestie van versimpelen. Wat heb ik niet echt nodig in mijn leven? Welke letterlijke en figuurlijke bagage kan ik loslaten? Het gaat er in essentie om dat je besluit leiding te nemen over je eigen leven. Dat is het krachtigste wat iemand kan doen: de touwtjes in handen nemen van je eigen leven en je niet langer onderwerpen aan de grillen van de roddelpers, de massamedia en het politieke circus, die allerlei informatie op ons afvuren die er slechts toe dient om ons in een staat van complete machteloosheid achter te laten. De beslissing om de regie over je leven in handen te nemen is een politieke daad: een handeling van zelf-beschikking.

Als je eenmaal die beslissing hebt genomen ga je er zelfs van genieten om de best mogelijke keuzes voor je eigen leven te maken. Je bereikt dan het punt waarop je bewust kiest of je wel of niet dagelijks televisie wilt kijken, omdat je nagaat hoe dat op je uitwerkt. Krijg je er energie van of slurpt het je energie op? Je hebt de keuze om schadelijke patronen in je leven – die ik de 'innerlijke ecocides' noem – te doorbreken. Zo maak ik onderscheid welk nieuws ik wel en niet wil kijken. Omdat ik oplossingsgericht naar het leven kijk, kies er ervoor om oplossingsgericht, constructief nieuws tot me te nemen, want dat voedt mij in het werk dat ik doe in de wereld. Daardoor ben ik in staat om op hoger niveau informatie te assimileren en lange tijd achter elkaar door te werken en toch energiek te blijven.

Ik heb een hoog energie-niveau doordat ik goed oplet wat mij energie geeft en wat mij energie kost. Het geeft me energie om mij met de natuur te verbinden, om letterlijk de Aarde aan te raken met mijn lichaam. Om deze reden ben ik verhuisd naar het platteland. Ik voel me diep gevoed door de gemeenschap van innovatieve, natuur-minnende mensen om me heen, die net als ik een diepe drang hebben om hun grenzen te verleggen. Voedsel is ook heilig voor mij. Ik eet graag voedsel dat niet alleen biologisch maar ook biologisch-dynamisch is. Het is zo belangrijk om zowel op lichamelijk als mentaal en geestelijk niveau gevoed te worden. En ik zoek niet alleen voedende mensen en gebeurtenissen op, ik trek ze ook aan door op de manier waarop ik in het leven sta.

Voetstuk

Ik vind het heel belangrijk dat mensen mij niet op een voetstuk zetten. Ik zoek absoluut geen discipelen. Eén van de dingen die ik doe om dat tegen te gaan is mensen uit te nodigen voor zichzelf te definiëren hoe ze het verbod op Ecocide willen uitdragen in de wereld. Ik heb geen grote organisatie achter mij, ik heb er bewust voor gekozen om geen NGO op te richten. Ik zie mijzelf niet als de leider van de Ecocide-beweging, ik wil dat de beweging door zoveel mogelijk mensen wordt gedragen en uitgedragen. De Aarde heeft veel meer advocaten nodig dan alleen ik. En iedereen die om de Aarde geeft en een stem wil zijn voor haar noem ik een Aardebeschermer.

Soms kloppen mensen bij mij aan en vragen ze mij om hen te vertellen wat ze moeten doen. Maar ik kies ervoor om geen 'opdrachten' aan mensen te geven. In de plaats daarvan vraag ik hen waar hun hart van gaat zingen – dat is wat ze na moeten streven, want als je iets doet waar je hart van gaat zingen is je impact op de wereld het allergrootst. Ik kan mensen wel tools aanreiken die voor mij werken, maar uiteindelijk gaat het erom dat ieder voor zich uitvindt wat bij hem of haar past, bij hun levenservaring en de unieke talenten die zij hebben.

Ik hoop dat ik met mijn leven een andere manier van leiderschap modelleer; een manier van leiden die anderen aanspoort om zelf de regie te nemen over de manier waarop ze het verbod op Ecocide willen ondersteunen. Ik geloof dat iedereen speciaal is, dat ieder krachtig is en kan uitblinken. Een ander op een voetstuk plaatsen betekent vaak dat je niet de verantwoordelijkheid voor je eigen leven wilt nemen. Het kan een achterover leunen zijn, het wijzen op een ander die het probleem wel op zal lossen. Ik denk dat onze hele cultuur zo bezig is met het verafgoden van sport-, pop- en filmsterren omdat we collectief weigeren om de verantwoordelijkheid te nemen om zelf te excelleren in ons eigen leven.

Voor mij draait deze reis er uiteindelijk om om mijn eigen stem als stem van de Aarde te vinden. Dat is een voortdurend proces en niet zozeer een kwestie van op een dag wakker worden en beseffen dat je een stem van de Aarde wilt zijn. Het is meer een voortschrijdend inzicht en een voortdurende aanmoediging naar anderen toe om ook Aardebeschermer te worden.